Seminarium Sekcji Procesów Technologicznych
Prelegent: dr inż. Piotr Osuch,
“Materiałowo-technologiczne aspekty walcowania blach Zn-Cu-Ti z taśm odlewanych metodą Twin Roll Casting”.
W celu uczestnictwa w seminarium proszę kliknąć w poniższy plakat informacyjny.
Streszczenie:
Referat dotyczy materiałowo-technologicznych aspektów walcowania blach Zn-Cu-Ti otrzymywanych z taśm Twin Roll Casting. Mikrostruktura tego stopu po walcowaniu – silnie odkształcona, niejednorodna i zawierająca liczne cząstki Zn₁₆Ti – cechuje się niską skłonnością do rekrystalizacji i wysoką temperaturą przejścia krucho-plastycznego, co przekłada się na problemy montażowe blach w niskich, dodatnich temperaturach.
Osiągnięcie naukowe będące przedmiotem referatu polega na wykazaniu, że – podobnie jak w materiałach o sieci RPC – temperaturę przejścia krucho-plastycznego można obniżyć poprzez świadome kształtowanie mikrostruktury stopu w dynamicznych warunkach procesu walcowania, bez konieczności stosowania homogenizacji odlewu.
Referat prezentuje wyniki badań przemysłowych nad mechanizmami odpowiedzialnymi za podatność blach Zn-Cu-Ti do kształtowania w 5 °C oraz nad możliwością sterowania temperaturą przejścia krucho-plastycznego poprzez dobór warunków odkształcenia i stanu cieplnego pasma. Wykazano, że kluczowe znaczenie mają: szybkość odkształcenia, przebieg historii cieplnej oraz sposób organizacji gniotów, które – działając łącznie – mogą inicjować rekrystalizację dynamiczną i post-dynamiczną nawet w stopie o silnym umocnieniu i zdyspersowanej fazie Zn16Ti.
Oryginalność osiągnięcia polega na eksperymentalnym potwierdzeniu, że możliwe jest uzyskanie drobnoziarnistej, zrekrystalizowanej mikrostruktury, gwarantującej bardzo dobrą podatność do zginania w 5 °C, porównywalną z blachą po homogenizacji. Opracowano tym samym komplet reguł technologicznych łączących parametry odkształcenia i warunki cieplne z mikrostrukturą i podatnością materiału do kształtowania – odtwarzając pełny łańcuch proces → mikrostruktura → własności.
Wyniki prac zostały wdrożone przemysłowo, eliminują konieczność homogenizacji i pozwalają zmniejszyć energochłonność oraz ślad węglowy procesu przy zachowaniu wymaganych własności użytkowych blach Zn-Cu-Ti.